Kierownik Muzeum Żydów Mazowieckich w Płocku, autor książek o naszym mieście i jego dawnych mieszkańcach.

Mariusz Szczygieł, wybitny reporter, napisał o Rafale: „Lubię kiedy ludzie odnajdują swoją powinność. Claude Monet przez trzydzieści lat malował nenufary w tym samym ogrodzie. Roman Opałka prawie 40 lat wpisywał kolejne liczby na swoich obrazach. Janina Turek 57 lat zapisywała każdą prozaiczną czynność, jaką wykonała w życiu… A Rafał Kowalski z Płocka od 20 lat jeździ po świecie i odtwarza losy Żydów z tym miastem związanych”.

W 2025 roku wydał książkę „Między oknami. Opowieści polsko-żydowskie” (Wydawnictwo Muzeum Mazowieckiego w Płocku). Opowieści mniej lub bardziej związane z Płockiem, obejmujące właściwie cały świat, np. o artystycznej rodzinie Themersonów (kto wie, czy Stefan nie jest najsłynniejszym na planecie mieszkańcem Płocka...). Jest reportaż o Chawie Złoczewer/ Eve Adams, która broniła wartości, w które wierzyła nawet wbrew większości. Jest tragiczna opowieść o przywódcy chasydzkim Chaimie Szapiro, który doświadczył antysemityzmu w jego najgorszej postaci, o bohaterskim fryzjerze z Treblinki, poszukiwaczach śladów po mezuzach z Warszawy.

Co ciekawe, w tej książce znaczenie mają nie tylko ludzie, ale też miejsca, jak choćby opuszczone płockie kamienice.

„Rafał Kowalski z Płocka co jakiś czas znika za drzwiami pokoju, do którego nie każdy może wejść. Panuje tam ciemność, chyba nawet nie ma okien i tylko on umie dojrzeć kontury ludzkich postaci. Czasem którąś bierze za rękę i po cichu namawia, żeby zdecydowała się wyjść. Wyprowadza ją na zewnątrz i nienachalnie oswaja na nowo ze świat(ł)em. Tak widzę to, co robi w swoich książkach. Odkrywa przed nami dawnych mieszkańców Płocka, podróżuje przez świat do ich potomków, zapisuje obfite lub skąpe wspomnienia” - to kolejna opinia Mariusz Szczygła.

„Iluj. Genialny młodzieniec” (2023), „Reszta ciała” (2020), „Płoccy wypędzeni. Marzec’68” (2018), „Być dla kogoś. Hanna Witt-Paszta” (2018), „Szacun. Andrzej Marszałek” (2017), „Raz jeszcze. Żydzi, Płock, Polska” (2016) – to inne książki Rafała Kowalskiego, absolwenta Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego, doktora nauk humanistycznych w zakresie nauk o polityce. W 2024 roku został uhonorowany nagrodą „Chroniąc pamięć”, corocznie przyznawaną Polakom zasłużonym w ratowaniu żydowskiego dziedzictwa.

W Płocku znany jest z jeszcze jednego – jest ambasadorem wszystkiego, co związane z kulturą, wspiera, promuje instytucje kulturalne i organizowane przez nie wydarzenia. Jego social media to kopalnia zapowiedzi imprez, wartościowych recenzji spotkań, spektakli i oczywiście książek.